อุบายธรรม 3 ประการ ที่เป็นหนทางเข้าถึงอริยมรรค อริยผลโดยง่ายมี 3 ประการ คือ
1.สุญญตานุปัสสนา พระโยคาวจรคือผู้ปฏิบัติเพื่อความพ้นทุกข์ คือ พระนิพพานด้วยการพิจารณาขันธ์ 5 และทุกสิ่งทุกอย่างในอนัตตจักรวาลและ 3 โลก คือ นรกโลก มนุษย์โลก เทวโลก เป็นของสูญสลายทั้งสิ้น มีอยู่อย่างเดียวไม่สูญ คือ จิตนิพพาน จิตไม่สูญ นิพพานไม่สูญ นิพพานมีอยู่ทั่วไป ดังนั้น จิตที่อยู่ในร่างกายที่เป็นทุกข์นี้เราก็ทำจิตให้มีนิพพาน อยู่ในใจจิตก็เป็นสุขเพราะจิตไม่ติดในโลก แต่ถ้าขันธ์ 5 ตายจิตก็เข้าเสวยสุขแดนทิพย์นิพพานซึ่งเป็นอมตะอยู่ห่างไกลจากโลกทั้ง 3 จะไปได้ด้วยจิตบริสุทธิ์ไม่ยึดติดในขันธ์ 5 จิตไม่สูญสลาย เช่น พระอรหันต์ที่ยังไม่ตายจิตท่านก็เป็นสุขอย่างยิ่ง ไม่ได้สูญสลายหายไปไหน จิตท่านเป็นจิตพุทธะ คือเป็นผู้ตื่นจากความหลงใหลใน 3 โลก ผู้รู้แจ้งเห็นความเป็นจริงของโลก 3 โลก ผู้เบิกบาน คือ ไม่มีกิเลสเครื่องเศร้าหมอง มีความสุขตลอดกาลแม้ยังไม่ตาย เรียกว่า สุญญตวิโมกข์
2.อนิจจานุปัสสนา ผู้ปฏิบัติธรรมที่ฉลาดควรพิจารณาให้เห็นว่า คน สัตว์ พืช ทุกสิ่งทุกอย่าง ลาภ ยศ สรรเสริญ เจริญสุขเป็นของชั่วคราวเพราะแปรปรวน เปลี่ยนแปลงตลอดเวลา เป็นอุบายง่าย ๆ ให้จิตเห็นเหตุ เห็นผล ไม่หลงใหลในของมายา ของปลอมของแปรปรวน จิตที่ฉลาดรู้แท้ก็จะเข้าถึงอริยมรรค อริยผลได้ง่าย ๆ หมดทุกข์ หมดโศก หมดโรค หมดภัย เพราะจิตไม่มีเยื่อใยกับของไม่จริง คือ ขันธ์ 5 ร่างกาย เรียกว่า อนิมิตตานุปัสสนา ถ้าเป็นอริยผล เรียกว่า อนิมิตตวิโมกข์
3. ทุกขานุปัสสนา คือพระโยคาวจร คือผู้ปฏิบัติธรรมมีจิตฉลาดพิจารณา ดุถึงขันธ์ 5 ร่างกายเต็มไปด้วยความทุกข์ มีปัญหาจากการทรุดโทรมเจ็บป่วยเสื่อมสลาย มีภัยรอบด้าน ที่จะทำให้ร่างกายตาย ภัยจากไฟไหม้ น้ำท่วม โจรขโมย เชื้อโรค สัตว์ร้าย แผ่นดินไหว ต้องเป็นทุกข์หาอาหารหาเงินทองแก่งแย่งกันเพื่อความอยู่รอดของชีวิต มีความทุกข์ยากลำบากกายใจ เห็นเข้าใจทุกข์รอบด้านแล้ว ก็ตั้งใจละทิ้งสาเหตุของความทุกข์ คือ ความอยากในลาภ ยศ สรรเสริญเจริญสุข อยากในรูปรสกลิ่นเสียงสัมผัส ไม่อยากมีขันธ์ 5 ร่างกายอีกต่อไป เป็นอุบายพ้นทุกข์ภัยอย่างวิเสาและง่ายดายตามองค์พระพิชิตมารได้ชี้แนะ บอกทางให้แล้วไม่ต้องไปลำบากค้นคว้าหาทางพ้นทุกข์เพราะมีพระผู้มีพระภาคเจ้าผู้ประเสริฐเลิศมนุษย์ ท่านพบแล้วก็มาบอกพวกเรา พระอรหันต์เจ้าก็นำมาบอกต่อพวกเรา เราเพียงแต่เดินตามท่าน ก็พัฒนาจิตเราให้สะอาดปราศจากอวิชชา ตัณหา กิเลส อุปาทาน เข้าถึงอริยมรรค อริยผลได้ง่ายดายรวดเร็ว ถ้าเข้าถึงอริยมรรคแบบพิจารณาทุกข์เรียกว่า อัปปณิหิตวิโมกข์มรรค ถ้าเป็นอริยผลโดยพิจรณาความทุกข์ท่านเรียกว่า อัปปณิหิตวิโมกข์
